Kars’ta sıklıkla kullanılan tandır çoğu hastalığı da birlikte getiriyor.
Kars Harakani Devlet Hastanesi hekimlarından Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doktor Gökhan Perincek, tezek ile yakımı yapılan tandır kullanımı ile ilgili uyarılarda bulundu.

Akciğer sağlığı açısından tütün dumanı maruziyetinin en önemli tehdit nedenu olmakla beraber, mesleki maruziyetlerin de dikkate alınması gerektiğini kaydeden Perincek, “Biyomas (Tezek dumanı), Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde obstrüktif akciğer hastalıklarının gelişiminde tütün dışındaki en önemli risk etkenidür. Özellikle kadınlarda mesleki maruziyet olarak zararlı partikülleriyle beraber biyomas dumanı akciğer hastalıklarına neden olmaktadır. Bir enerji kaynağı olan Biyomas yaşayan veya yakın zamanda yaşamış canlılardan elde edilen fosilleşmemiş bütün biyolojik malzemenin genel adıdır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre günümüzde dünya genelindeki yerleşim alanlarında 3 milyardan fazla insan, dünya nüfusunun aşağı yukarı olarak yarısı, ev içi enerji tüketimi için biyomas kullanmaktadır. Bu insanların büyük bir kısmı ekonomik olarak az gelişmiş ülkelerde yaşamaktadırlar. Ev içi yakıt olarak olarak kullanılan biyomas iç ortam hava kirliliğinin önemli bir sebebidir. Kadınlar ve ufak çocuklar bilhassa soba yakınında daha çok zaman geçirdiklerinden yüksek düzeyde iç ortam hava kirliliğine maruz kalmaktadırlar. İç ortam hava kirliliğine (Biomas Maruziyeti) (TEZEK DUMANI), uzun süreli maruz kalma, bilhassa kadınlar ve çocuklar arasındaki önemli halk sağlığı problemu olarak endişe vericidir. Tüm hane halkını etkilemekle beraber bilhassa

kadınlarda, üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), pulmonerhipertansiyon, korpulmonale, tüberküloz, intersitisyel akciğer hastalığı ve akciğer kanserine neden olur. Çocuklarda da düşük doğum ağırlığı yenidenlayan üst ve alt solunum yolu enfeksiyonu, gelişme geriliği ve süreğen bronşit gelişebilir. Ülkemizde İç Anadolu Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde 2.44 kat daha çok KOAH’a neden olan ev içi hava kirlenmesinin başlıca sebebi sıklıkla kullanılan TEZEKTİR. Bu organik yakıt ürünlerinin zararlı etkileri yandıkları zaman açığa çıkan Azot oksitleri (NOx), Ozon, CO, Partikül Materyal-is, volatil organik bileşikler, aldehid, fenol, tolüen gibi poliaRomatik hidrokarbonlar, formaldehid, radon, biyolojikajanlar ve karbondioksite bağlı olarak görülür.” dedi.

Perincek, tezek kullanan toplumlarda KOAH’ın görülme sıklığının kadınlarda erkeklerden daha çok olduğunu kaydederek, “Bunun ile ilgili şeklinde de en yoğun dumana maruziyet ilimizde de sıklıkla kullanılmakta olan tandırdır. Tandırın yakımında kullanılan tezek ve bunun sonucunda ortaya çıkan Biomas (Tezek dumanı) maruziyeti tandırın yakımın dan ekmeyin pişirilmesi sürecinde yoğun olarak maruz kalınmaktadır. Tandır yakım sıklığı ve burada geçirilen süre ne kadar fazla ise zararlı partüküllere maruziyet o kadar çok olmakta ve buna bağlı olarak hastalığın ortaya çıkma sıklığı ve şiddeti artmaktadır. Tezek kullanan toplumlarda yaptığı çalışmasında KOAH sıklığı kadınlarda erkeklerden daha çok olduğunu bildirmişlerdir. Türkiye’de de çeşitli çalışmalarda kırsal alanlarda ki kadınlarda Tezek %54.5 oranla KOAH’ın tek sebebi olarak belirleme edilmiştir. Yaşamda erken yaşlarda hatta anne karnında biyomas maruziyeti başladığı göz önüne alınırsa bu önemli ve endişe verici halk sağlığı problem ile mücadele zorunludur.” şeklinde konuştu.